De sector Bouw en Vastgoed van Volker Wessels heeft vorig jaar een omzet gerealiseerd van 1640 miljoen euro. In 2008 was het specialisme nog goed voor bijna 2 miljard euro.

“In 2009 hadden we te maken met een duidelijke teruggang”, constateert bestuursvoorzitter Gerard van de Aast. “Gezien de marktomstandigheden vallen de prestaties in 2009 nog mee. Voor 2010 rekenen we op een verdere neergang. Onze starterswoningen doen het goed. Evenals het bouwen op bijzondere locaties, zoals in de Bocht van Maarssen.” Van de Aast snakt ten aanzien van de woningmarkt naar een helder overheidsbeleid. Deze week legde het Centraal Planbureau de noodzaak om 29 miljard euro te bezuinigen op tafel. Wat betekent dat voor de woningmarkt?

Onzekerheid
“Op korte termijn hebben we duidelijkheid nodig. Jammer is wel dat het bij woningen altijd over inkomenspolitiek gaat en nooit over de woningen zelf. Het nieuwe kabinet moet zo snel mogelijk helderheid geven. Dat geeft rust in de markt. Dan kan de bouw verder en ook de consument. De stagnatie in de woningbouw wordt vooral veroorzaakt door de onzekerheid.” De bouwers van Volker Wessels leverden vorig jaar 4657 woningen op. In 2008 stond de teller nog op 5413. Van de gerealiseerde productie werden 1947 woningen in eigen beheer ontwikkeld. De utiliteitsbouw lag in 2009 nog steeds op een redelijk niveau.

Timing
Van de Aast kijkt terug op een al met al stabiele inframarkt in Nederland. De verschillen tussen de deelsectoren waren echter groot. De opdrachten uit de private sector vielen grotendeels weg. Vanuit zowel de gemeenten als de rijksoverheid kwam een solide stroom werk. “Met de instemming van de Eerste Kamer voor de Crisis- en herstelwet ben ik erg blij. Die wet gaat zeker helpen. Het volume is zeker zo belangrijk als de timing. Vooraf had ik grote zorgen dat de wet vertraging zou oplopen. In 2010 en 2011 zullen de budgetten van de gemeenten onder druk komen. De geldstroom uit de grondverkoop van ontwikkelingsplannen droogt op. Ook zal door de bezuinigingen minder geld komen uit het gemeentefonds.” Volker Wessels stelt zich in op een zwaar jaar. Wanneer het herstel intreedt? Van de Aast: “Ik waag me niet aan voorspellingen. Men zegt 2011. Of later. Onze omzet blijft dit jaar in ieder geval royaal boven de 4 miljard euro.”

Bron: Cobouw

De Duitse woningmarkt toont weer tekenen van herstel. Na twee jaren van ernstige krimp stijgt de afgifte van bouwvergunningen.

Uit cijfers van het Statistisches Bundesambt blijkt dat vorig jaar bij de oosterburen toestemming werd afgegeven voor de bouw van 178.000 woningen. Dit aantal betekent een groei van 1,9 procent ten opzichte van 2008, oftewel 3300 woningen extra. In 2007 zakte ten opzichte van het voorgaande jaar het aantal vergunningen met een kwart in. Oorzaak was het schrappen van een riante subsidie van zes jaar lang 3000 euro voor bouwers van een eigen woning. In 2008 daalde het aantal bouwvergunningen met nogmaals 4,4 procent.

Bron: Cobouw

Het Spaanse ministerie van Volkshuisvesting heeft bekendgemaakt dat het aantal verkochte woningen voor het eerst in drie jaar weer is toegenomen. In het laatste kwartaal van 2009 zijn de verkopen op de Spaanse huizenmarkt met 4,1 procent gestegen.

Volgens het Ministerie van Volkshuisvesting (Ministero de Vivienda) zijn, in het vierde kwartaal van 2009, 130.572 woningen verkocht. Dit komt neer op een stijging van 4,1 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder en een stijging van 21,4 procent ten opzichte van het derde kwartaal in 2009. Eveneens opmerkelijk is dat voor het eerst in iets meer dan twee jaar het aantal verkochte nieuwbouwwoningen hoger ligt dan het aantal verkochte bestaande woningen.

Omslagpunt?
Maar liefst 42 procent van de verkopen werd gerealiseerd in zes provincies: Madrid, Barcelona, Alicante, Valencia, Málaga en Murcia. Het ministerie is echter voorzichtig en wil niet al te optimistisch zijn. Over heel 2009 werden 462.747 woningen verkocht, wat nog steeds een daling van 18 procent betekent ten opzichte van 2008. Daar komt bij dat het verkochte aantal woningen op het laagste niveau sinds 2004 ligt. Desondanks lijkt de woningmarkt in Spanje zich op een omslagpunt te bevinden.

Bron: Ministero de Vivienda

Het bouwgroepmodel van Almere voor het centrum van het Homeruskwartier leidt tot scherpe prijzen, verwacht de gemeente.

Rond architecten moeten zich kopersgroepen verzamelen voor kavels met gestapelde bouw. “De woningmarkt in Almere is een vechtmarkt”, weet architect Joost Mulders van Mulders vandenBerk Architecten in Amsterdam, een van de circa dertig bureaus die in de race zijn. Gemeentelijk projectleider Jacqeline Tellinga mikt op de relatief gunstige prijzen die eerder werden bereikt bij collectief particulier opdrachtgeverschap. Het bouwgroepmodel ligt in het verlengde hiervan.

Het startsignaal voor de verkoop werd zaterdag gegeven met de presentatie van de maquettes van de ongeveer dertig deelnemende architecten. De eerste gegadigden die zich hebben gemeld, blijken vooral mensen met de ambitie in de plint een winkel of ander bedrijf te vestigen. Tellinga is ervan overtuigd dat de verkoop op gang komt, ondanks de malaise in de bouw. “Want de particuliere kavelverkoop in Almere loopt nog wel.”

Bron: Cobouw

De discussies over de hypotheekrenteaftrek kunnen het herstel van de woningmarkt tegenhouden. Hoewel de politieke partijen het er vrijwel allemaal over eens zijn dat er iets moet gebeuren aan de aftrek, is nog niet duidelijk wat er aangepast zal worden. Er kan gekozen worden voor onmiddellijke of juist geleidelijke beperkingen.

Wat in ieder geval wel duidelijk is dat een aanpassing van de hypotheekrente zeker gevolgen zal hebben voor de woningmarkt. In 2006 rekenden economen van het Centraal Planbureau (CPB) al eens uit wat de gevolgen zijn van een ingreep in de aftrek. Daarbij gingen ze uit van onder meer het onmiddellijk verdwijnen van de hypotheekrenteaftrek en het afschaffen van eigen woningforfait en overdrachtsbelasting. Ook zou de woning voortaan in belastingbox 3 vallen in plaats van box 1. Het gevolg zou zijn dat de woningprijzen met 13,5% zouden dalen, terwijl de bouwproductie zou instorten.

Volgens het CPB zou bij afschaffing de bouwproductie 15 jaar lang 35% lager uitvallen. Overigens is de discussie over de hypotheekrenteaftrek niet het enige obstakel op de woningmarkt. De AFM wil de leencapaciteit van huishoudens verder beperken door strengere eisen te stellen, zoals het verplicht binnen vijf tot zeven jaar aflossen tot 100% van hypotheken die meer dan 100% bedragen.

Bron: Elsevier

Net als andere industriële sectoren voelde de sector bouwproducten vorig jaar de gevolgen van de wereldwijde crisis met een omzetdaling van goed 9 procent, zo blijkt uit cijfers van Agoria, de federatie van de technologische industrie. Voor 2010 voorziet Agoria een lichte heropleving. Als enige sector van de technologische industrie zal de werkgelegenheid zelfs lichtjes stijgen. Dat is vooral te danken aan het herstel van de export, de renovatie van woningen en investeringen in rust- en verzorgingsinstellingen. Grote bouwprojecten blijven voorlopig wel achterwege. Agoria vraagt dan ook soepelere procedures voor het verkrijgen van vergunningen voor grote infrastructuur- en bouwprojecten. Ook vraagt de federatie meer sensibilisering en uniformiteit van de premies voor burgers en bedrijven.

De sector van de bouwproducten kijkt uit naar de start van Batibouw. De sector telt immers heel wat bedrijven die actief zijn in de privéwoningbouw. Denk maar aan fabrikanten van ramen, poorten, ventilatietechnieken, fotovoltaïsche panelen, verwarming, koeling, zonnewering, verlichting, liften, beveiliging tegen brand of inbraak. Ons land telt enkele grote spelers op de wereldmarkt als Daikin, Schindler, Emmerson Climate Technologies, Reynaers Aluminium, Renson, Baltimore Aircoil International en Assa-Abloy.

Orderboekjes liepen leeg in 2009
De orderboekjes in de sector waren afgelopen jaar een stuk minder gevuld dan de vorige jaren: “In 2008 waren de orderboekjes gemiddeld voor 15 weken gevuld. Vorig jaar liep dit met de helft terug tot 7 weken.,” zegt Dominique Du Tré, directeur van de sector bouwproducten bij Agoria.

De sector bouwproducten kende tot voor de crisis een gestage groei die in 2008 zelfs tot 5,8 procent opliep, maar in 2009 ontsnapte ook deze sector niet aan de wereldwijde crisis. De omzet viel gemiddeld met 9 procent terug. Dat had ook een negatieve impact op de werkgelegenheid die met 4,6 procent daalde. Vooral de deelsectoren staalbouw en lucht- en koeltechnieken gingen achteruit. “Dit zijn sectoren die afhangen van grote bouwprojecten en momenteel liggen de investeringen door bedrijven en overheden een stuk lager dan voor de crisis.”

En in 2010?
“Voor dit jaar voorzien we een licht herstel van 0,7 procent. Ook de werkgelegenheid zou met enkele honderden arbeidsplaatsen toenemen,” zegt Du Tré. “Aan de terugval in het aantal bouwvergunningen voor woningen is een eind gekomen en voor renovatie is er een duidelijke groei. Ook de projecten in de rust- en verzorgingssector nemen toe. De vooruitzichten voor grote bouw- en infrastructuurprojecten blijven wel negatief.”

De technologiefederatie vraagt dan ook dat de overheden hun vergunningsbeleid voor grote projecten versoepelen om het herstel te versnellen, want nu wordt te veel tijd verloren tijdens de vergunningsprocedures. Hetzelfde geldt voor de vergunningsprocedure voor uitzonderlijk vervoer, vaak nodig bij grote infrastructuur- of bouwprojecten. In tegenstelling tot onze buurlanden bestaan hier grote wachttijden voor.

Agoria vraagt ten slotte ook een vereenvoudiging van de premiesystemen in ons land. “Het is goed dat er veel stimuli en premies zijn voor investeringen in milieuvriendelijke en energiezuinige bouwproducten. Maar het is voor veel burgers en bedrijven niet makkelijk te weten op welke premies ze recht hebben. Zowel gemeentes, provinciebesturen, energieleveranciers en gewesten hebben premiesystemen. Wij vragen meer sensibilisering rond het bestaan van de praktische wegwijzers van de hele lijst van (soms regiogebonden) premies.”

Bron: Agoria

De daling van de huizenprijzen komt tot staan. “De negatieve ontwikkeling waarvan de woningmarkt in 2009 last had, lijkt doorbroken”, constateert de Rabobank in zijn laatste kwartaalbericht.

De tweede helft van dit jaar zullen de prijzen licht stijgen, zo is de verwachting. Maar het oude prijsniveau van het derde kwartaal van 2008 lijkt voorlopig nog niet te worden gehaald. Vijf kwartalen achtereen, tot eind 2009, daalde de prijs waarvoor bestaande koopwoningen van de hand kunnen met in totaal met 6 procent. Dit beeld ontleent de bankier aan de Prijsindex Bestaande Koopwoningen (PBK) van het kadaster. Deze beschouwt de verkoopprijzen ten opzichte van de woz-waarde. Zo ontstaat een reëler beeld van de waardeontwikkeling, ziet Martijn de Jong-Tennekes, woningmarkteconoom bij de Rabobank. Zowel in de verkochte aantallen als in prijzen zijn de grootste klappen gevallen in het duurdere segment. De PBK relativeert rampberichten over een vermeende veel forsere prijsafname. De NVM bijvoorbeeld, meet de gemiddelde prijs van alle verkochte woningen en komt zo tot een veel hogere prijsdaling. Als in verhouding minder dure woningen van eigenaar wisselen, zoals dezer dagen, gaat de gemiddelde verkoopprijs omlaag, ook als woningen zelf niet goedkoper worden. De PBK laat zien dat de grootste prijsval plaatsvond in het tweede kwartaal van 2009. Daarna nam de neergang af. De Jong-Tennekes: “In het vierde kwartaal zijn de prijzen nog maar iets gedaald. Ik kan me nauwelijks voorstellen dat er nu nog een periode van daling aankomt.”

Rente
Toch verwacht hij wel dat de gemiddelde huizenprijs over heel 2010 iets lager zal uitvallen dan die over 2009. Dat komt door de daling van het prijsniveau in de loop van 2009. Van een echt prijsherstel is dus voorlopig geen sprake. Behalve de prijzen, stijgt ook de rente weer licht, voorziet de Rabobank-econoom. Daartegenover rekent hij op een afname van de forse risicotoeslagen die de banken op leningen moeten betalen door de kredietcrisis. Per saldo verslechtert de betaalbaarheid van woningen, die in 2009 fors is verbeterd, iets. Omdat de geschetste ontwikkeling in volgende jaren zou doorzetten, neemt de betaalbaarheid dan verder af, vooral voor starters.

Bron: Cobouw

Het drastisch hervormen van de woningmarkt kan zeer nadelig uitpakken voor de bouwsector. Hiervoor waarschuwt de VROM-Raad minister Van der Laan in het advies `Stap voor Stap`. De crisis is volgens de raad geen reden om hervormingen op de woningmarkt uit te stellen, maar dit moet dan wel rustig gebeuren. Te drastisch ingrijpen kan funest zijn voor het functioneren van de bouwnijverheid, de woningmarkt en de economie.

De door de VROM-raad geadviseerde stap-voor-stap-aanpak zou vooral op langere termijn forse besparingen in de overheidsuitgaven mogelijk maken op het gebied van wonen. Hiervoor zijn drie dingen nodig: de regering moet een toekomstvisie formuleren, een hervormingspad aangeven en maatregelen op de korte termijn nemen. De raad stelt dat op korte termijn de overdrachtsbelasting, die als rem op verhuizen werkt, gedeeltelijk of volledig kan worden afgeschaft.

Deze maatregel zou gefinancierd kunnen worden uit een verhoogd eigenwoningforfait of een beperkter systeem van hypotheekrenteaftrek. Grotere flexibiliteit is denkbaar in allerlei `vanzelfsprekende arrangementen`, stelt de raad. Hierbij kan gedacht worden aan industrieel flexibel en demontabel bouwen en onbestemd bouwen.

Bron: bouwenwonen.net

DEN HAAG – De woningmarkt nu drastisch hervormen kan uiterst funest uitpakken voor de bouwnijverheid. Minister Van der Laan krijgt die waarschuwing van de VROM-Raad in het advies ‘Stap voor stap’.

Op de Nederlandse woningmarkt zijn geen verdere prijsdalingen te verwachten, zolang de hypotheekrente aftrekbaar blijft. Dat zegt hoogleraar Marc Francke, die donderdag aan de Universiteit van Amsterdam een rekenmodel presenteert dat de ontwikkeling van de woningprijs verklaart uit inkomen, rente, inflatie en het financiële vermogen van huishoudens.

Volgens cijfers van de makelaarsvereniging NVM daalde de gemiddelde prijs van een huis in het afgelopen jaar met 2 procent, maar was in het vierde kwartaal weer een zeer lichte stijging te zien ten opzichte van het voorgaande kwartaal.

Volgens hoogleraar Francke is momenteel geen sprake van overwaardering van woningen.

Bron: Het Parool