De komende jaren zal de leegstand van kantoren verdubbelen. Dit voorspelt adviesbureau Twynstra Gudde, dat onderzoek deed naar 300 grootgebruikers op de kantorenmarkt die tezamen 25% van de kantoorruimte in gebruik hebben. Gebruikers geven de voorkeur aan nieuwbouw boven renovatie, omdat oude panden functioneel en technisch vaak niet voldoen.

`De leegstand zal de komende 3 tot 5 jaar verdubbelen van 7,3 miljoen vierkante meter tot 15 miljoen`, meldt Jurgen van der Meer, adviseur huisvesting en vastgoed van Twynstra Gudde. Dit wordt veroorzaakt door een combinatie van de crisis en de opkomst van het nieuwe werken. Volgens Van der Meer is het vooral de crisis die de vraag naar kantoorruimte de komende jaren gaat bepalen. Van de kantoorgebruikers gaat 76% ervan uit hierdoor in de periode 2010-2013 te bezuinigen op huisvesting.

Zes van de tien ondernemingen heeft al bezuinigd op de huisvestingskosten en niemand wil meer uitbreiden. Behalve de crisis zal de vraag naar kantoorruimte waarin `het nieuwe werken` kan plaatsvinden vanaf juli 2011 een niet te onderschatten invloed op de markt hebben, aldus Van der Meer.

Bron: Cobouw

Overheden en marktpartijen gaan samen de structurele leegstand van kantoren aanpakken. Het Rijk staat geen nieuwe kantoorlocaties meer toe, als bestaande locaties nog voldoende mogelijkheden bieden. Gemeenten beperken de gronduitgifte. En beleggers en ontwikkelaars maken meer werk van herontwikkeling. Zo hebben zij gisteren tijdens de Kantorentop met minister Huizinga met elkaar afgesproken. De komende drie maanden worden de afspraken nader uitgewerkt in een actieprogramma.

Kern van de aanpak is, zo zegt Huizinga, dat alle partijen hun verantwoordelijkheid nemen. Gemeenten en provincies gaan in regionaal verband de structurele leegstand bestrijden. Ook zal er minder grond worden uitgegeven voor de bouw van nieuwe kantoren, zolang bestaande locaties kunnen worden herontwikkeld.

Beleggers en ontwikkelaars zullen zich inzetten voor de herontwikkeling en verduurzaming van de bestaande voorraad. Er moet een einde komen aan de wildgroei van kantorenparken aan de randen van steden. Nieuwbouw wordt beperkt tot goed bereikbare binnenstedelijke locaties.

En het Rijk komt met wettelijke maatregelen. Nieuwe kantorenlocaties buiten bestaand stedelijk gebieden mogen geen werkbestemming meer krijgen, als er op bestaande locaties nog voldoende plek is. Ook verruimt zij de mogelijkheden voor tijdelijk ander gebruik van kantoorgebouwen. De maximale termijn van vijf jaar verdwijnt.

Volgens Huizinga is het bijzonder dat overheid en bedrijfsleven elkaar zo snel hebben gevonden. ‘We onderkennen de ernst van het probleem. We gaan nu samen aan de slag om dit problemen op te lossen’, aldus de minister.

Aan de Kantorentop werd deelgenomen door VROM, Rijksgebouwendienst, IVBN, grote ontwikkelaars en beleggers, gemeenten Amsterdam en Heerlen en de provincie Utrecht. In Nederland staat 6,7 mln m2 kantoren leeg. Dat is 14% van het totaal.

Bron: bouwenwonen.net

Nieuwbouw van kantoren in Nederland moet afgeremd worden en kantoren die leegstaan moeten voor minimaal tien jaar een woonbestemming kunnen krijgen, in plaats van het maximum van vijf jaar dat nu geldt.

Met deze acute acties moet de oprukkende leegstand van het Nederlandse kantorenpark worden gestopt.

Dat maakt demissionair minister Tineke Huizinga vandaag bekend. De maatregelen die ze voorstaat, kan ze doorvoeren buiten de Kamer om. Ze zullen dan uiterlijk 1 januari van kracht worden. Volgens Huizinga is het ‘te gek voor woorden dat we onbekommerd blijven bouwen als er nog voor 960 voetbalvelden leegstaat’.

Vraag

Ze wil dat gemeenten alleen nog instemmen met nieuwe kantorenbouw als ze kunnen aantonen dat bestaande gebouwen, ook na herontwikkeling, niet aan de vraag kunnen voldoen. Door tijdelijke herbestemming voor tien jaar mogelijk te maken, via aanpassing van het Besluit Omgevingsrecht, wil ze de eigenaar van een leeg gebouw bovendien stimuleren om de kosten van ombouw naar woonruimte te maken. Gemeentelijke bestemmingsplannen worden in de regel om de tien jaar aangepast, zodat de kans groot is dat de ombouw straks niet meer hoeft te worden teruggedraaid.

Huizinga’s acties volgen op een rapport van vastgoedadviseur DTZ Zadelhoff. Daarin wordt gewaarschuwd voor de oprukkende leegstand in het Nederlandse kantorenpark – door de crisis en de vergrijzing – die tot verwaarlozing en verrommeling leidt.

Volgens DTZ staat één op de zeven kantoren leeg, terwijl het aanbod bij ongewijzigd beleid met 15% zal groeien. Nu ontwikkelen is ontwikkelen voor leegstand, concludeert DTZ.

Bron: Het Financieele Dagblad

De leegstand van kantoren heeft in 2009 een recordhoogte van 6,26 miljoen vierkante meter bereikt. Dit jaar worden er nog meer lege kantoren verwacht.

Krimpende bedrijven en fusies zijn volgens bedrijfsonroerendgoedmakelaar NVM BOG de belangrijkste reden dat steeds meer kantoren leeg komen te staan. Het aanbod is inmiddels zes maal groter dan de vraag.Het overaanbod zal in 2010 verder groeien door bezuinigingen bij de overheid en het bedrijfsleven, verwacht NVM BOG. Volgens de makelaars kampen veel bedrijven ook met verborgen leegstand: delen van gehuurde kantoren die niet meer gebruikt worden. De toename van de leegstand had tot gevolg dat – in tegenstelling tot voorgaande jaren – minder kantoorruimte op eigen risico in aanbouw werd genomen. Projectontwikkelaars durven niet meer. Het afgelopen jaar werd er door ontwikkelaars slechts 290.000 vierkante meter aan nieuwe kantoren neergezet. Hiervan was op voorhand al 60 procent verhuurd. Het aandeel nieuwe kantoren in het totale aanbod daalde naar 4 procent. Rotterdam vormt een van de grootste problemen in de kantorenmarkt. De havenstad zag het aantal kantoren dat van de hand ging met 50 procent inzakken. In de regio noordwest, met daarin Amsterdam, daalde de afzet van kantoren met 14 procent. De voorzichtigheid bij ontwikkelaars kan tot gevolg hebben dat in sommige regio’s een tekort aan moderne kantoren ontstaat, waarschuwt de NVM. De NVM meent dat vooral grote kantoren veel minder in trek zijn. Kantoren tot 500 vierkante meter zijn veel kansrijker. Opmerkelijk is volgens de makelaars dat er in 2009 relatief weinig kantoren werden gesloopt of omgebouwd tot woningen of een andere bestemming. Slechts 60.000 vierkante meter van de totale kantorenvoorraad van 47,3 miljoen. De NVM ziet slopen of herbestemming van kantoren die al een paar jaar leegstaan als oplossing voor de leegstand. Ook het renoveren en het toestaan van minder nieuwbouw kan bijdragen.

Bron: Cobouw

De investeringen in professioneel vastgoed in Brussel raken in het eerste kwartaal van 2010 niet boven de 150 miljoen euro. Dat blijkt uit cijfers van de vastgoedmakelaar Jones Lang LaSalle, meldt De Tijd.

Dat er zich in het eerste kwartaal 2010 een forse terugval voor investeringen in professioneel vastgoed in België aftekent, heeft volgens de krant onder meer te maken met een verrassend sterk
vierde kwartaal van 2009. Toen werd voor 800 miljoen euro vastgoed verhandeld.

In dat laatste kwartaal werd er al rekening mee gehouden dat de investeringen in het eerste halfjaar 2010 beperkt zouden blijven. Dat het eerste kwartaal nog slechter zou zijn dan de eerste drie barslechte kwartalen van 2009 (200 à 300 miljoen euro per kwartaal), hadden echter weinigen voorspeld.

Volgens Vincent Querton, gedelegeerd bestuurder van Jones Lang LaSalle Belux, zijn de cijfers voor het voorbije kwartaal een beetje misleidend. Er is vandaag opnieuw meer belangstelling, maar het gaat allemaal trager en voorzichtiger dan vroeger”, verduidelijkt hij .

Er zouden bovendien aanwijzingen zijn dat de markt langzaam herstelt. De verhuurmarkt deed het niet slecht, en de leegstand in het centrum van Brussel lijkt te stabiliseren rond 7 procent. Buiten het centrum is de leegstand gestegen tot 18 procent, in de buurt van de luchthaven zelfs tot 30 procent.

Bron: Trends

Het percentage lege kantoren in de luchthavenzone van Zaventem loopt op tot maar liefst 31 procent (350.000m2).

Dat is dubbel zoveel als in de twee nabijgelegen wijken van de hoofdstad, blijkt uit de jongste vaststellingen van de GOMB en het BROH.

Brussels minister-president Charles Picqué is geen voorstander van een veralgemeend moratorium, maar schuift een reeks maatregelen ter verbetering naar voren.

De luchthavenzone vormt 71 procent van de totale kantorenoppervlakte in de rand. Dat de situatie in Brussel (met 9,8 procent leegstand) heel wat beter is dan in de rand, schrijft Picqué toe aan de steun van zijn gewest voor reconversie en renovatie. Daardoor is er minder vraag naar nieuwe kantoorruimte, aldus de minister-president.

De studie werd uitgevoerd om een globaal beeld te krijgen van de evolutie van de kantorenmarkt in en om Brussel. Volgens de auteurs toont die tekenen van auto-regulering. Toch schuift minister-president Picqué een reeks maatregelen naar voor om het kantorenbestand te reguleren, maar tegelijk de nodige flexibiliteit te behouden.

Zo wil hij de gebouwen die in aanmerking komen voor reconversie beter oplijsten, denkt hij na over een gedifferentieerde heffing op (leegstaande) kantoorruimte, wil hij premies voor technische bijstandstudies om de mogelijkheden van gebouwen na te gaan en overweegt hij de herziening van bepaalde bestemmingsplannen voor locaties die zich amper lenen tot kantoorruimte.

“We moeten waakzaam blijven en instrumenten uitwerken om investeringen naar Brussel aan te trekken, maar ook om de onbenutte kantoorruimte een nieuwe bestemming te geven”,
besluit Picqué.

Bron: Trends

UTRECHT – De fiscale regels rond commercieel vastgoed moeten anders. Nu belemmeren ze de transformatie van bestaande kantoren.

De Kamer van Volksvertegenwoordigers koopt een gebouwencomplex ter waarde van bijna 140 miljoen euro. Dat meldt De Morgen. De Kamer is al een tijdje op zoek naar extra kantoorruimte.
Het gaat om een kantorencomplex achter het federaal parlement waar nu al het NIS (Nationaal Instituut voor Statistiek), het Staatsblad en de federale politie gevestigd zijn. Vier jaar geleden viel het oog van de Kamer ook al eens op het kantoorgebouw.

De Regie der Gebouwen had het toen om begrotingsredenen op de lijst van “te verkopen eigendommen” gezet tegen een prijs van 22,5 miljoen euro. Een deel van het complex verkeerde in bouwvallige staat en moest zeker gerenoveerd worden. De Kamer liet de kelk toen aan zich voorbijgaan omdat ze de aankoop te duur vond en de gebouwen te groot vond voor zijn doel.

Vastgoedgigant Immobel kocht uiteindelijk het geheel voor 32 miljoen euro en renoveerde een van de gebouwen op het terrein. Het complex kreeg de naam “Forum” en werd aangeboden aan de prijs van 139,5 miljoen euro, 6 keer de prijs van 4 jaar geleden. Vorige week vrijdag heeft het college van Quaestoren van de Kamer de verkoopsakte ondertekend.

Oppositiepartij SP.A is niet te spreken over de aankoop “in tijden van besparingen en rationalisatie”. “In tijden waar elke cent wordt omgedraaid, is het een zeer grote uitgave”, zegt John Crombez van SP.A. “Als men wil rationaliseren, moet men iets ondernemen waarbij de impact op de begroting niets of klein is.”

Crombez betwijfelt ook of de extra ruimte wel nodig is. “Ik zit in het parlement maar ik heb geen enkele verantwoording daarover gezien. Als er echt plaats te kort is, moet men in het parlement eerst kijken hoe men zich optimaal organiseert.”

“Aankoop is wel verantwoord”

De bestuursdirecteur van het parlement, Erik Moreel, spreekt dat in De ochtend op Radio 1 tegen. “De Kamer heeft nu 4 gebouwen, maar een deel van de gebouwen is zeer oud, van 1770″, zegt hij. “Er zijn stukken bijgebouwd, maar een deel zijn heel kleine kantoren met lage plafonds. Er is helemaal geen plaats genoeg.”

“De Kamer wil een rationaliseringsoperatie doen en zal voor haar eigen diensten bijkomende ruimte creëren, maar ook 5 satellietdiensten die nu niet goed of zeer duur gehuisvest zijn, worden gegroepeerd in dat gebouw. Daardoor zal aan huurkosten alleen 3 miljoen euro per jaar bespaard worden.”

Moreel vindt het geen verkeerde beslissing 4 jaar geleden om het gebouw toen niet te kopen. “Het gaat hier om een gigantische operatie. Maar de Kamer heeft niet de knowhow en ook niet het potentieel om het zelf te verbouwen.”

Bovendien stelt Moreel dat de kostprijs van de gebouwen 4 jaar geleden volgens zijn bronnen niet 22,5 miljoen, maar 40 miljoen euro was. Volgens die cijfers zijn de verbouwingen 100 miljoen euro waard. “Het gebouw uit de jaren 50 is zeer oud en was ergonomisch zeer slecht, maar nu heeft het gebouw op milieuvlak en duurzaamheid een hoge waarde. Je kan het gebouw toen en nu niet vergelijken.”

Bron: bouwenwonen.net

De economische neergang treft de bouw van nieuwe kantoren hard. De vereniging van projectontwikkelaars Neprom vreest dat het oppervlak van nieuw op te leveren kantoren na 2010 terugvalt naar minder dan 200.000 vierkante meter. Vorig jaar was dat nog bijna 900.000 vierkante meter.

Dat maakte Neprom dinsdag bekend op basis van onderzoek dat samen met PropertyNL is verricht onder bijna 250 projectontwikkelaars. Vorig jaar werd al 30 procent minder oppervlak aan kantoren in aanbouw genomen, het aantal nieuwe bouwvergunningen halveerde zelfs.

Dit jaar en in 2010 zal de oplevering van nieuwe kantoor- en winkelruimte nog redelijk op peil blijven, aldus Neprom, maar daarna loopt de nieuwbouwproductie snel terug. ,,De ernst van de financiële crisis en de diepte van de recessie zijn duidelijk zichtbaar in de cijfers”, stelt de organisatie.

Neprom vreest voor een verslechtering van de concurrentiepositie van Nederland. ,,We kampen nu al met een tekort aan kwalitatief goede kantoren en winkels”, aldus vice-voorzitter Anneke de Vries.

Bron: ANP

De kantorenmarkt in Nederland bevindt zich op een dieptepunt. Dat blijkt uit de door onderzoekscentrum PropertyNL geregistreerde opname van kantoortransacties groter dan 500 m2. Het opnameniveau van kantoorruimte blijkt gehalveerd te zijn en met 53% achter te blijven in vergelijking met dezelfde periode in 2008.

In 2008 daalde het opnameniveau van de kantorenmarkt al met 19%. In 2009 is die daling nu versneld. De opgenomen aantal vierkante meter kantoorruimte groter dan 500 m2 in het eerste halfjaar van 2009 bedraagt nu 360.500 m2 tegen 774.000 m2 in 2008. Daarmee is 2009 een historisch jaar voor de kantorenmarkt in die zin dat er een historisch laag dieptepunt werd bereikt.

Sinds 1987 werd immers 22 jaar lang meer dan 1 miljoen m2 aan kantoortransacties geregistreerd. In de topjaren 2000, 2006 en 2007 werden zelfs transacties van meer dan 2 miljoen m2 gerealiseerd. Door de crisis is de kantorenmarkt omgeslagen van een aanbiedersmarkt naar een vragersmarkt. Tevens is er sprake van extra druk op de huurprijzen van het kantoorvastgoed door de crisis. Van de plannen met bouwvergunning op 1 januari 2008 is een jaar later meer dan de helft nog niet in ontwikkeling.

Bron: Het Financieele Dagblad