De opname van commercieel vastgoed blijft dalen in Nederland. In het derde kwartaal van dit jaar daalde de opname naar 309.800 vierkante meter. In het derde kwartaal van 2009 kwam de opname uit op 376.900 m2. Dat blijkt uit berekeningen van het researchteam van Vastgoedmarkt.

In de eerste drie kwartalen van dit jaar bedraagt de opname van kantoormeters 1,058 miljoen m2. Dat is 13% minder dan in dezelfde periode in 2009. Een lichtpuntje is dat de opname van bedrijfsruimte in het derde kwartaal is gestegen ten opzichte van het tweede kwartaal, maar de opname van winkelruimte is in het derde kwartaal fors gedaald ten opzichte van het tweede kwartaal. Het aanbod van commercieel vastgoed is in de afgelopen maanden toegenomen. Het aanbod bedroeg in het derde kwartaal 6,2 miljoen m2, terwijl het aanbod in dezelfde periode in 2009 uitkwam op 5,7 miljoen m2.

In het derde kwartaal van 2010 vonden er vergeleken met het tweede kwartaal minder koop- en huurtransacties plaats (-36%). Naar verwachting blijft het aanbod van commercieel vastgoed toenemen. In Amsterdam is de opname van kantoorruimte in het derde kwartaal van 2010 met 6% gestegen ten opzichte van dezelfde periode in 2009.

Bron: profnews

De markt voor commercieel vastgoed kampt met veel van dezelfde ongunstige omstandigheden als zijn niet-commerciële equivalent, zoals hoge schuldniveaus en het gebrek aan risicobeheer bij zowel banken als kredietbeoordelaars.
PIMCO heeft het Commercial Real Estate Project ingezet om de lokale vastgoeddynamiek in kaart te brengen op het niveau van de dagelijkse praktijk, op manieren die niet zichtbaar is in de gepubliceerde gegeven.

Dat is bedoeld om een beter begrip te krijgen van hoe de huidige cyclus verschilt van voorgaande cycli, en om informatie in te winnen voor de selectie van beleggingen in lokale markten.

Er is duidelijk sprake van een terugkeer van kapitaal naar commercieel vastgoed, wat helpt om de waardedaling in de sector in te dammen. Toch moet enig optimisme worden getemperd, omdat de prijsindexcijfers misleidend zijn als er maar weinig transacties plaatsvinden, en de grote onzekerheid rond de waardering van onroerend goed niet weerspiegelen.

Veranderingen in de structuur van de kapitaalmarkten – met name de verspreiding van complexe securitisaties sinds de vastgoedcrisis van begin jaren ’90 – verlengt het proces van schuldafbouw, en zal het herstel onderdrukken.

Doordat het minder goed lukt ten opzichte van voorgaande cycli om vastgoedrisico’s over te dragen vanuit het bancaire systeem is een stabiel herstel onwaarschijnlijk, laat staan een V-vormig herstel.

In plaats daarvan zullen de prijzen van veel commerciële vastgoedbeleggingen waarschijnlijk niet voor het eind van dit decennium terugkeren naar de niveaus van 2007.

Negatieve macro-economische invloeden, zoals beperkte economische groei in de VS, verhoogde werkloosheid, de mogelijkheid tot intensievere regulering en een stijging van de spaarquote in de komende drie tot vijf jaar zal de markt dwingen om opnieuw de aannames te herzien die zijn gebruikt om de prijzen van commercieel vastgoed te bepalen.

Deze trends zijn van sterke invloed op de vooruitzichten voor de huurmarkt, de leegstand en de maximumtarieven, die de neerwaartse risico’s van commercieel vastgoed onderstrepen.

Bron: Cash.be

Het totale beleggingsvolume in commercieel vastgoed is in het eerste kwartaal van 2010 uitgekomen op € 1,2 mrd. Dit is meer dan een verdriedubbeling vergeleken met het totale beleggingsvolume van het eerste kwartaal in 2009. Naar onze verwachting zal het totale beleggingsvolume voor commercieel vastgoed in 2010 uitkomen op circa € 5 miljard, aldus Cushman & Wakefield.

In het eerste kwartaal van 2010 bereikte het totale beleggingsvolume in commercieel vastgoed een totaal van € 1,2 mrd, dit totaalcijfer is opgebouwd uit 109 transacties boven € 1 mln. Verreweg de meeste transacties hadden een volume tussen de € 1-5 mln.

De grootste transactie van het afgelopen kwartaal was de verkoop van een deel van de winkelportefeuille van Unibail-Rodamco aan Wereldhave van in totaal € 207 mln. Het beleggingsvolume was met € 565 mlnhet hoogst in winkelvastgoed waarvan € 420 mlnin winkelcentra.

In totaal is het afgelopen kwartaal circa € 347 mln in kantoren belegd. De grootste transactie was de verkoop van de kantoorontwikkeling het Facet in Utrecht van € 65 mln.
Het totale beleggingsvolume in bedrijfsruimte is € 248 mln.

Het herstel van een deel van de beleggingsmarkt zal het komende jaar doorzetten. Dit in tegenstelling tot de gebruikersmarkt welke nog steeds in zwaar zit.

Bron: Profnews

Particuliere beleggers nemen voor het eerst een dominante positie in op de markt voor commercieel vastgoed. Dit blijkt uit een onderzoek van Vastgoed. Laat onverlet dat 2009 een dramatisch slecht jaar voor de branche was en dat het aantal volumes sterk daalden.

Nederlandse institutionele beleggers contracteerden slechts een kwart van het volume van het al slechte jaar 2008 (een achteruitgang van 75%), bij de publieke fondsen werd ongeveer 45% minder gekocht en door buitenlanders 65% minder. Ondanks hun koppositie was de daling bij particuliere beleggers nog altijd 30%. De beleggingsrendementen voor vastgoed stonden in 2009 aanhoudend onder druk. Blijkens de ROZ Vastgoedindex, daalde in de periode oktober 2008 tot oktober 2009 de waarde van kantoren met 10,2%, winkels met 5,9%, bedrijfsruimten met 8% en woningen met 7,8%.

De verwachtingen voor 2010 zijn onzeker. Weliswaar is er sinds november 2009 sprake van enig herstel van de financieringsmogelijkheden voor commercieel vastgoed en neemt er wat betreft beleggingen sinds de herfst de belangstelling toe, maar is dat erg selectief. Van een echt herstel van de beleggingsvraag is nog geen sprake. Het huidige aanbod bedraagt tegen de 5,6 miljoen vierkante meter voor kantoren en 7,5 miljoen vierkante meter voor bedrijfsruimten.

Bron: bouwenwonen.net

De beleggingsmarkt voor commercieel vastgoed in Nederland laat nog geen herstel zien. Dat blijkt uit data bijgehouden door Vastgoedmarkt. Op basis van de eind december beschikbare gegevens ging Vastgoedmarkt er van uit dat de vastgoedbeleggingen in 2009 door zowel professionele als strikt particuliere beleggers met gemiddeld 60% zou dalen vergeleken met geheel 2008.

Hoewel er in de laatste jaren tijdens de laatste weken van het jaar vaak nog grote transacties plaatsvonden, heeft 2008 uitgewezen dat dit niet altijd het geval is. Zo was er eind 2008 ook al sprake van een achteruitgang met 50% vergeleken met 2007. Op basis van de halfjaarcijfers in juli gaat Vastgoedmarkt er dan ook van uit dat 2009 een historisch dieptepunt (sinds 1992) zal zijn in de vastgoedmarkt.

Volgens Vastgoedmarkt werd in de periode januari tot en met medio december 2009 voor ongeveer 1.400 miljoen euro aangekocht. In heel 2008 werd juist nog voor 3.850 miljoen euro verkocht aan kantoren, winkels en bedrijfsruimten door professionele beleggers. Dat 2009 daarmee een slecht jaar is blijkt ook uit het jaargemiddelde van 5.700 miljoen euro in de periode 2004-2008. Strikt particuliere beleggers deden nieuwe en onderlinge beleggingen tot een totaal van bijna 1.600 miljoen euro op de markt. In geheel 2008 was dit 3.650 miljoen euro.

Bron: Vastgoedmarkt

Sorbo is uw hulp in huis. Het lijkt alsof wij de waarheid over het commercieel vastgoed met dit overbekende doekje proberen weg te poetsen. Het probleem is groter dan een vaatdoek. De grote mate van overschot aan commercieel vastgoed hangt als een donkere wolk boven de markt.

Volgens Dirk Brounen, hoogleraar vastgoedbeleggingen aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, is de feitelijke waarde van commercieel vastgoed de afgelopen twee jaar met zeker een kwart gedaald. Alleen al in de kantorenmarkt staat momenteel zo’n 5 miljoen vierkante meter structureel leeg. Het arsenaal bedrijfsvastgoed op bedrijventerreinen dat niet gebruikt wordt is gigantisch. Veel kantoren zijn en worden steeds meer onverhuurbaar omdat ze incourant zijn, de vraag naar echte duurzame huisvesting neemt juist toe. Ondanks signalen van groeiende leegstand is de vastgoedwereld op de economische golf van de afgelopen jaren vrolijk en onbezorgd doorgegaan. Elk jaar werd er zo’n 2 procent aan de vastgoedvoorraad toegevoegd, terwijl de behoefte aan vastgoed minmaal was. Het resultaat hiervan is nu zichtbaar: grootschalige en incourante leegstand. De rekening hiervan komt op conto van de beleggers die met het te hoog gewaardeerde vastgoed in hun portefeuille zitten en die hopen op nieuwe huurders in de leegstaande kantoren. Kantoren die niet voldoen aan de wensen van nieuwe huurders. De locatie voldoet vaak niet, maar nog meer; de kantoren zijn niet duurzaam. Verpaupering van de verouderde gebouwen ligt op de loer. Alleen een rigoureuze afwaardering maakt de herontwikkeling van gebouwen en bedrijventerreinen financieel mogelijk. Door tegelijkertijd de slechte vastgoedvoorraad te slopen en te investeren in duurzame maatregelen die de levensduur van het bestaande vastgoed aanzienlijk zullen verlengen, kan deze trend worden omgebogen en zullen de financiële consequenties van de zeer pijnlijke en ingrijpende herwaarderingsoperatie worden beperkt. In de Volkskrant voorspelde hoogleraar Piet Eichholtz van de Universiteit van Maastricht nog meer pijn bij banken en beleggers in vastgoed: “De huidige crisis maakt versneld duidelijk dat Nederland kampt met een structureel overschot aan commercieel vastgoed als kantoren en bedrijfsruimten. We moeten stoppen met nieuw te bouwen.” En dat onderschrijft Nlingenieurs. Wij voegen daar aan toe: verbeter de bestaande voorraad met duurzame en levensduurverlengende maatregelen en bouw alleen nieuw als het duurzaam is. Ieder nieuw gebouw zou weer ‘het meest duurzame gebouw’ van dat moment moeten zijn. Beleggers zijn aan zet om het roer om te gooien en over te schakelen van nieuwbouw naar herontwikkeling en verduurzaming. Er zijn beleggers met lef nodig.

Bron: Cobouw

Het investeringsvolume in Belgisch commercieel vastgoed daalde in 2009 met 65 procent (tot 1,1miljard euro). Tegenover de piekjaren 2006-2007 was de daling zelfs 80 procent. Dat blijkt uit recente cijfers van Jones Lang LaSalle. In Europa was er een daling met 40 procent tegenover 2008.

De belangrijkste reden van deze evolutie is het gebrek aan appetijt bij de banken voor grote vastgoeddeals en een algemeen tekort aan liquiditeit. De vastgoedinvesteerders wachten af tot de bodem van de markt wordt bereikt.

In Europa werd de investeringsactiviteit voor het eerst opnieuw aangewakkerd door de buitenlandse investeerders in die markten die transparant zijn en die de hoogste prijscorrecties kenden, zoals Londen City, Londen West End en Parijs.

Lokale verzekeringsmaatschappijen waren de belangrijkste investeerders. Fortis Insurance was verantwoordelijk voor het leeuwendeel van het investeringsvolume. Ook Intégrale en Nateus noteerden enkele transacties. In 2008 werden de grootste transacties gerealiseerd door Axa Insurance.

Voor België hadden (vooral Duitse) externe investeerders pas in het derde kwartaal van 2009 opnieuw interesse. Het aandeel van kantoren bedraagt ongeveer 40 procent. Dat is laag tegenover de voorgaande jaren met een aandeel tot 60 procent.

Voor 2010 verwacht Jones Lang LaSalle een groter investeringvolume. Het sluit niet uit dat banken gebouwen voor eigen gebruik op de markt brengen. Tot vandaag bleven gedwongen verkopen uit. “Dit zou in 2010 wel eens kunnen veranderen”, aldus de makelaar.

Bron: Trends

De Amerikaanse markt voor commercieel vastgoed is niet alleen ingestort door het excessief veel bouwen, maar ook door een teveel aan beschikbaar kapitaal. Het zijn weliswaar dezelfde excessen die de huizenmarkt hebben doen instorten, die de commerciële vastgoedbranche parten spelen, maar deze excessen zijn vrijwel onopgemerkt gebleven.

Banken waren weinig kieskeurig met het verstrekken van kapitaal en hielden hun debiteuren niet zelden nauwelijks tegen het licht. Een belangrijke reden hiervoor is dat banken hun dubieuze leningen ook relatief eenvoudig konden doorverkopen in de vorm van gesecuritiseerde producten. En dat heeft consequenties. Want terwijl de huizencrisis in de particuliere sector over zijn ergste punt heen is, lijkt die in het commerciële vastgoed nog te moeten komen. Voor banken en investeerders zit er dus nog veel gif in de portefeuilles, iets wat onherroepelijk een impact zal hebben op de economie.

Volgens sommige analisten zal deze markt zich pas in 2020 herstellen. Toch zijn de securities niet het echte probleem, maar de grote hoeveelheid uitstaande leningen met een hoog risico op default. Een ander probleem is dat het rücksichtslos uitlenen door banken geleid heeft tot veel fraudezaken.

Bron : Business Week

De daling van de opname van Nederlands commercieel vastgoed zet vooralsnog door. In de eerste negen maanden van dit jaar is 708.700 m2 aan ruimte opgenomen. In dezelfde periode in 2008 werd 863.400 m2 opgenomen. Het aantal koop- en huurtransacties is in het derde kwartaal van 2009 vergeleken met het tweede kwartaal gestegen met 8%.

De opname van bedrijfsruimte kwam in het tweede kwartaal van dit jaar uit op bijna 224.000 m2, en in het derde kwartaal op 472.800 m2. De opname van winkelruimte is gedaald van 96.900 m2 in het tweede kwartaal naar 64.790 m2 in het derde kwartaal. De winkelopname van koop- en huurtransacties kwam in de eerste drie kwartalen van 2009 uit op bijna 224.000 m2, terwijl de opname in dezelfde periode in 2008 uitkwam op 241.000 m2. De cijfers hebben betrekking op nieuwe koop- en huurtransacties, exclusief kortlopende contracten, onderhuur, contractverleningen en sale-and-leasebacktransacties.

Het aanbod van kantoorruimte bedroeg eind september 5,7 miljoen m2. Eind september 2008 bedroeg het aanbod 5,4 miljoen m2. Het aanbod van bedrijfsruimte nam in diezelfde periode toe met 8%, van 7,25 miljoen m2 naar 7,86 miljoen m2. Het aanbod van winkelruimte nam toe met 28% en bedraagt ruim 1 miljoen m2.

Bron: Vastgoedmarkt